Αποκαθιστώντας τον Παζολίνι** : Ο Ποιητής Πιέρ Πάολο Παζολίνι

«Το πιο επικίνδυνο πράγμα για έναν καλλιτέχνη είναι το ταλέντο του»

Γιώργος Σεφέρης

*******

http://letturepirata.wordpress.com/2011/11/14/quella-messa-per-pasolini-e-lequivoco-della-conversione/

Φωτογραφία του Παζολίνι από τον Dino Pedriali

*******

Πιέρ Πάολο Παζολίνι 
Ποίηση σε σχήμα τριαντάφυλλου
 (Pier Paolo Pasolini - Poesia in forma di rosa, 1964)

εκδ. Τυπωθήτω
 
Μετάφραση :  Ανδρέας Ριζιώτης

http://www.biblionet.gr/author/46141/%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82_%CE%A1%CE%B9%CE%B6%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82


http://www.ianos.gr/eshop/metafrastis/riziotis-andreas/0081615/


***

http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_2_08/01/2006_169182 


***

 Μια απελπισμένη ζωντάνια
(αποσπάσματα)


ΙΙΙ 

Και κάποιο απομεσήμερο, ή κάποιο βράδυ, 
ουρλιάζοντας 
έτρεξα στους δρόμους της Κυριακής, μετά το ματς,
στο παλιό νεκροταφείο, εκεί, πίσω από τις ράγες του τραίνου,
κι έκανα, και ξανάκανα, μέχρι να ματώσω
την πιο γλυκιά πράξη της ζωής,
εγώ μόνος, 
πάνω σ’ ένα σωρούδι χώμα
δυο ή τριών τάφων
Ιταλών ή Γερμανών στρατιωτών
χωρίς όνομα στους σανιδένιους σταυρούς
- θαμμένων εκεί απ’ τον καιρό του άλλου πολέμου.

Και τη νύχτα, μετά, ανάμεσ’ απ’ τα στεγνά τα δάκρυα
τα ματωμένα σώματα εκείνων των φτωχών άγνωστων
ντυμένων στο χακί

ήρθαν σαν ένα τσαμπί πάνω απ’ το κρεβάτι μου
όπου κοιμώμουν γυμνός και άδειος,
να με λερώσουν με αίμα, ως την αυγή.

 

VIII


Ήρθα στον κόσμο την εποχή της Αναλογικής.
Δούλεψα σ’ αυτό τον τομέα σαν μαθητευόμενος.

Ύστερα ήρθε η Αντίσταση
Κι εγώ
Αγωνίστηκα με τα όπλα της ποίησης.
Αποκατέστησα τη Λογική
 και ήμουνα ένας πολιτικός ποιητής.

Τώρα είναι η εποχή της Ψυχαγωγικής.
Μπορώ να γράφω μόνο προφητεύοντας
Συνεπαρμένος με τη Μουσική
Από περίσσεμα σπόρου ή συμπόνιας..

Αν τώρα επιβιώνει η Αναλογική
Κι έχει περάσει η μόδα της Λογικής
(μαζί κι η δικιά μου: κανείς δε μου ζητά πια ποίηση), 
υπάρχει η Ψυχαγωγική
(εις πείσμα της Δημαγωγίας, που πάντα είναι περισσότερο κυρία της καταστάσεως)..

Γι’ αυτό
Μπορώ να γράφω για Θέματα και Θρήνους
Ακόμη και Προφητείες
Σαν πολιτικός ποιητής, α, ναι, πάντα..

Όσο για το μέλλον, άκου:
Οι γιοι σου οι φασίστες
Θ’ απλώσουνε πανιά
Για τους κόσμους της Νέας Προϊστορίας.

Εγώ θα στέκομαι εκεί,
Σαν κάποιος που ονειρεύται το χαμό του
Στις όχθες της θάλασσας
Απ’ όπου ξεκινά η ζωή.

Μόνος, ή σχεδόν μόνος, στην παλιά παραλία
Ανάμεσα σε χαλάσματα αρχαίων κοινωνιών,

Τη Ραβένα
Την Όστια, ή την Βομβάη – είναι το ίδιο –

Με θεούς που ξεφλουδίζουν προβλήματα παλιά
Όπως η πάλη των τάξεων –

Που
Διαλύονται..

Σαν ένας παρτιζάνος
Που πέθανε πριν το Μάη του ‘45
Θ’ αρχίσω σιγά σιγά ν’ αποσυντίθεμαι
Μέσα στο εκτυφλωτικό φως αυτής της θάλασσας,

Ποιητής και πολίτης ξεχασμένος..



ΙΧ
  (επίλογος)


Ω, Θεέ μου, μα τότε τι έχετε στο ενεργητικό σας;..
Εγώ; – 
(ένα τραύλισμα..
ο άθλιος δεν πήρα το ηρεμιστικό..
Τρέμει η φωνή μου σαν άρρωστου παιδιού) –

Εγώ; 
Μια απελπισμένη ζωντάνια.

*******

Τα ποιήματα του κόσμου


Όλη  μέρα δουλεύω σαν καλόγερος
Και το βράδυ τριγυρνώ σαν παλιόγατος
Που ψάχνει τον έρωτα..

Θα κάνω πρόταση στο Βατικανό να με αγιοποιήσει.

Στην πραγματικότητα 
απαντώ στην απάτη με την πραότητα. 
Βλέπω με το μάτι μιας εικόνας τους υπεύθυνους του λιντσαρίσματος.

Παρατηρώ τον εαυτό μου να σφάζεται 
με το γαλήνιο κουράγιο ενός επιστήμονα. 

Φαίνομαι να νιώθω μίσος
ενώ γράφω στίχους γεμάτους ακριβολόγα αγάπη.

Μελετώ την απιστία σαν ένα μοιραίο φαινόμενο, 
λες και δεν είμαι θύμα της.

Νιώθω συμπόνια για τους νεαρούς φασίστες

Και στους γέρους, 
που τους θεωρώ σχήματα του  πιο τρομερού κακού, 
αντιστέκομαι μόνο με τη βία της λογικής.

Παθητικός 
σαν ένα πουλί που τα βλέπει όλα πετώντας 
και στο πέταγμά του στον ουρανό 
έχει στην καρδιά του τη συνείδηση

Που δεν συγχωρεί.

*******

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B9%CE%AD%CF%81_%CE%A0%CE%AC%CE%BF%CE%BB%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CE%B6%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%BD%CE%B9


http://www.oneman.gr/keimena/diabasma/article1493142.ece

*******

** Νταγκ Άϊρλαντ : Αποκαθιστώντας τον Παζολίνι

http://www.zcommunications.org/restoring-pasolini-by-doug-ireland

Λαϊκή σοφία -- Μπερτόλδος-Μπερτόδουλος-Μπερτοδουλισμός

Μπερτόλδος

Αγροίκος και ασχημομούρης χωρικός, 

ήρωας της σάτιρας του Ιταλού Ιούλιου Καίσαρα Κρότσε (1550 - 1609), 

στο βιβλίο "Υψηλότατες Πανουργίες Μπερτόλδου" 

που ήταν μεταφρασμένο και πολύ διαδομένο στην Ελλάδα ως τον περασμένο αιώνα. 

Ο Μπερτόλδος προσπαθεί να μπει στην αυλή του βασιλιά, 

αλλά όταν ο βασιλιάς τον καλεί να γίνει αυλικός 

εκείνος του απαντά "ο ελεύθερος δε γυρεύει να γίνει δούλος". 

Ο βασιλιάς τον καταδικάζει σε θάνατο

γιατί με τις πανουργίες του έχει εξοργίσει όλο το παλάτι. 

Τελικά δεν θανατώνεται, γλιτώνοντας το θάνατο δυο φορές την τελευταία στιγμή. 

Γίνεται σύμβουλος του βασιλιά και βοηθά να ορθοποδήσει το βασίλειο.

Πέθανε από την καλοπέραση..

Ο Μπερτόλδινος, γιος του προηγούμενου, δεν είχε την εξυπνάδα του πατέρα του. 

Τα κατορθώματά του περιγράφονται σε άλλο βιβλίο του Κρότσε.
................

Μπερτοδουλισμός

Σημαίνει την πανουργία και τα δόλια τεχνάσματα 

που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη  κάποιου στόχου. 

Ο όρος προέρχεται από τη σάτιρα του Ιταλού συγγραφέα 

Ιούλιου Καίσαρα Κρότσε (Giulio Cesare Croce), 

«Οι πνευματωδέστατες πανουργίες του Μπερτόλδου».

..........

Bertoldo, Bertoldino e Cacasenno της αναγεννησιακής Ιταλίας 

(«Πανουργίαι υψηλόταται Μπερτόλδου» 
του Ιταλού σατιρικού ποιητή Τζούλιο Τσέζαρε ντε λα Κρότσε,

 ανθολογημένα πρώτη φορά το 1620), 

............

από το slang.gr

 http://www.slang.gr/lemma/show/Mpertodoulos_604

.................

 http://it.wikipedia.org/wiki/Bertoldo,_Bertoldino_e_Cacasenno_%28Croce%29


http://books.google.gr/books/about/Bertoldo_Bertoldino_e_Cacasenno.html?id=7No-AAAAIAAJ&redir_esc=y 

..............

Βιβλίο

Ο Μπερτόλδος και ο Μπερτολδίνος
   
Συγγραφέας: Giulio Cesare Dalla Croce
Εκδότης: Εστία
Επιμέλεια: Άλκης Αγγέλου
 Έτος Έκδοσης: 01-1988

Στα μέσα του 17ου αιώνα, κάνει την εμφάνισή του στην ελληνική εκδοτική αγορά
Ο Μπερτόλδος και στον ίδιο χρόνο μέσα και Ο Μπερτολδίνος.
Με την εκδοτική παρουσίαση της Εστίας
γίνεται αφορμή για να διερευνηθούν τα σχετικά ερωτήματα,
όσα γέννησε η εντυπωσιακή υποδοχή του έργου
από το νεοελληνικό αναγνωστικό κοινό.
Μελετάται ακόμη το θέμα των «λαϊκών αναγνωσμάτων»
σε όλη την κλίμακα της διαδρομής τους: από τον εκδότη έως τον αναγνώστη
.......................

Δίσκος

http://www.lifestylebooks.gr/cd/soundtracks-and-theamata/kinimatografos/pagosmios/kommentia-i-i-pali-ton-horikon-ke-vasiliadon.product
....................

Κινηματογράφος 

1936
http://it.wikipedia.org/wiki/Bertoldo,_Bertoldino_e_Cacasenno_%28film_1936%29

 1954
http://it.wikipedia.org/wiki/Bertoldo,_Bertoldino_e_Cacasenno_%28film_1954%29

1984
http://www.imdb.com/title/tt0086954/ 

Charles Bukowski - " Ώστε θέλεις να γίνεις συγγραφέας "

αν δεν ξεχύνεται από μέσα σου
ενάντια σ' όλα τ' άλλα,
μην το κάνεις.
αν δεν έρχεται, χωρίς καν να το' χεις ζητήσει, 
από την καρδιά σου και το μυαλό σου και το στόμα σου και τα σπλάχνα σου,
μην το κάνεις.
αν χρειάζεται να κάτσεις για ώρες
κοιτάζοντας την οθόνη του υπολογιστή σου
ή να καμπουριάζεις πάνω από τη γραφομηχανή σου
ψάχνοντας για τις λέξεις,
μην το κάνεις.
αν το κάνεις   για τα λεφτά ή τη δόξα,
μην το κάνεις.
αν το κάνεις γιατί θέλεις γυναίκες στο κρεβάτι σου,
μην το κάνεις.
αν χρειάζεται να κάθεσαι και να γράφεις ξανά και ξανά τα ίδια,
μην το κάνεις.
αν σου είναι δύσκολο και μόνο να σκέφτεσαι ότι θα το κάνεις,
μην το κάνεις.
αν προσπαθείς να γράψεις σαν κάποιον άλλο,
καλύτερα ξέχνα το.

αν χρειάζεται να περιμένεις μέχρι να ουρλιάξει από μέσα σου,
τότε περίμενε υπομονετικά.
κι αν δεν ουρλιάξει ποτέ από μέσα σου,
κάνε κάτι άλλο.
αν πρέπει πρώτα να το διαβάσεις στη γυναίκα σου
ή στη φιλενάδα ή στο φίλο σου
ή στους γονείς σου ή σε οποιονδήποτε,
τότε δεν είσαι έτοιμος.

μην είσαι σαν τόσους άλλους συγγραφείς,
μην είσαι σαν τόσες άλλες χιλιάδες ανθρώπους 
που αυτοαποκαλούνται συγγραφείς,
μην είσαι πληκτικός και βαρετός και ξιπασμένος, 
μην κατατρώγεσαι από την αυτολατρεία σου.
οι βιβλιοθήκες του κόσμου
χασμουριούνται από τη νύστα
μπροστά στο είδος σου.
μην προστεθείς σε αυτό.
μην το κάνεις.
αν δεν βγαίνει από την ψυχή σου σαν ρουκέτα,
αν, το να μείνεις ήσυχος 
δεν σε φέρνει στην τρέλα ή την αυτοκτονία ή τον φόνο,
μην το κάνεις.
αν ο μέσα σου ήλιος
δεν σου καίει τα σπλάχνα,
μην το κάνεις.

όταν θα 'ναι στ' αλήθεια η ώρα,
και αν είσαι ο εκλεκτός,
θα συμβεί από μόνο του 
και θα συνεχίσει να συμβαίνει
μέχρι που θα πεθάνεις ή που θα πεθάνει μέσα σου αυτό.
δεν υπάρχει άλλο τρόπος.
και ποτέ δεν υπήρξε.
 

Charles Bukowski - " Πώς να γίνεις μεγάλος συγγραφέας "

Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας



Δεν έχεις παρά να γαμήσεις ένα σεβαστό αριθμό γυναικών,
ωραίων γυναικών
και να γράψεις κάμποσα, υποφερτά ερωτικά ποιήματα.
Μη σε νοιάζει για την ηλικία σου
και για τα νιόβγαλτα ταλέντα.
Πίνε, απλώς περισσότερη μπίρα,
μπίρα, πολλή μπίρα
και πήγαινε στον ιππόδρομο 
τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
και παίρνε τα, αν μπορείς.
Είναι δύσκολο να μάθεις να τα παίρνεις :
όλοι οι άσχετοι είναι υποψήφιες χασούρες.
Και μην ξεχνάς τον Μπραμς σου
και τον Μπαχ σου
και την μπίρα σου.
Μην πολυκουράζεσαι.
Να κοιμάσαι μέχρι αργά το απόγευμα.
Απόφευγε τις πιστωτικές κάρτες.
Τέλος πάντων, πλήρωνε τοις μετρητοίς.
Να θυμάσαι 
πως δεν υπάρχει μαλακία σ’ αυτόν τον κόσμο 
που να κάνει πάνω από 50 δολλάρια (το 1977).
Αν έχεις τη δυνατότητα ν’ αγαπήσεις,
αγάπησε πρώτα τον εαυτό σου,
μα έχε πάντα υπ’ όψη σου την πιθανότητα
μιας ολοκληρωτικής αποτυχίας
-είτε δίκαιη είναι, είτε άδικη η αιτία της-
μια πρόωρη εμπειρία θανάτου δεν είναι απαραίτητα κακή.
Μείνε μακριά από εκκλησίες και μπαρ και μουσεία
και να καιροφυλαχτείς
σαν αράχνη -
ο χρόνος είναι ο σταυρός του καθενός,
συμπεριλαμβανομένων :
της αποπομπής,
της αποτυχίας,
της προδοσίας,
όλης της σχετικής σαβούρας.
Κρατήσου με μπίρα.
Η μπίρα τρέφει αδιάκοπα το αίμα,
η μπίρα είναι σύντροφος πιστός.
Πάρε μια μεγάλη γραφομηχανή
και καθώς τα βήματα έρχονται και φεύγουν
κάτω απ’ το παράθυρό σου,
πάλεψέ την άγρια, δωσ’ της να καταλάβει.
Βάρα στο ψαχνό.
Και να θυμάσαι τις παλιοκαραβάνες
που το πάλεψαν γερά:
τον Χέμινγουεϊ, τον Σελίν, τον Ντοστογιέφσκυ, τον Χάμσουν.
Αν νομίζεις πως αυτοί
δεν τρελάθηκαν
σε μικρά δωματιάκια,
όπως τώρα εσύ,
δίχως γυναίκα.
δίχως φαΐ,
δίχως ελπίδα,
δεν είσαι ώριμος ακόμη.

Πιες περισσότερη μπίρα,
υπάρχει καιρός.
Κι αν δεν υπάρχει,
καλά είναι
κι έτσι.

Álvaro de Campos ( Fernando Pessoa ) - Το Καπνοπωλείο - Tabacaria

  Μ  ε  τ  ά  φ  ρ  α  σ  η  :  D  r .  K  a  m  e  l  e  o  n

Όταν ο Dr.Kameleon έγραφε, η μέρα ήτο 8/4/2009 και η ώρα 06:29

Home » Ποίηση » Πεσσόα »

Περίπου 7 χρόνια πριν τον θάνατό του από κίρρωση του ήπατος, ο Πεσσόα γράφει στις 15-01-1928 ένα από τα πλέον συγκλονιστικά, ευαίσθητα, τραγικά, αυτοψυχαναλυτικά,  περιεκτικά (κλπ, κλπ, κλπ) ποιήματα(?) που έχουν ποτέ γραφεί.

Πάνω από το διπλάσιο του ίδιου χρόνου σε ώρες, χρειάστηκε ο γράφων για να μεταφέρει στην ελληνική γλώσσα τον ασύλληπτο (και σε δυσκολία) τρόπο γραφής και σκέψης του Πορτογάλου, δαμάζοντας τον ατίθασα ελεύθερο και παιγνιώδη στίχο του, με συνεχείς (χριστέ μου! lol) αναφορές στο πρωτότυπο πορτογαλικό κείμενο καθώς και σε ποικίλλες άλλες μεταφράσεις (πλην της ελληνικής, που στο ακέραιο, αν δεν κάνω λάθος, ακόμα εκλείπει – αλλά και να υπάρχει, ποιός κάθεται να ταλαιπωρείται με πνευματικά δικαιώματα, ε?) τόσο ώστε το τελικό αποτελέσμα να προσεγγίζει όσο είναι δυνατόν το πρωτότυπο.

Não sou nada.
Nunca serei nada.
Não posso querer ser nada.
À parte isso, tenho em mim todos os sonhos do mundo.

Ελπίζω να άξιζε τον κόπο η προσπάθεια.

{* Η μετάφραση είναι του Dr.Kameleon, ακολουθεί πιστά το πρωτότυπο και η μικρού μεγέθους γραμματοσειρά έχει σκοπό να διατηρήσει αναλλοίωτη τη δομή του ποιήματος όπως την είχε εμπνευστεί ο ίδιος ο Πεσσόα}

---

Φερνάντο Πεσσόα - Fernando Pessoa - (Álvaro de Campos) - ( 1888-1935)

Το Καπνοπωλείο - Tabacaria

Δεν είμαι τίποτα.
Ποτέ δεν θα’ μαι τίποτα.
Δεν μπορώ να θέλω να’ μαι τίποτα.
Πέρα απ’ αυτό, έχω μέσα μου τα όνειρα του κόσμου όλου.

Παράθυρα της κάμαράς μου,
Μιας κάμαρας, στα εκατομμύρια του κόσμου, που κανείς δεν γνωρίζει ποιά είναι,
(Κι αν την ήξεραν, τι θα ήξεραν ;),
που βλέπει στο μυστήριο ενός δρόμου γεμάτου περαστικούς.
Σ’ ένα δρόμο απροσπέλαστο για όλες μου τις σκέψεις.
Πραγματικό, απίθανα πραγματικό, βέβαια, αβέβαια βέβαιο.
Με το μυστήριο των πραγμάτων κάτω από τις πέτρες και τα όντα,
Με τον θάνατο που υγραίνει τους τοίχους και ασπρίζει τα μαλλιά των ανθρώπων.
Με το Πεπρωμένο που σέρνει την άμαξα των πάντων, μέσα από το δρόμο του τίποτα.

Σήμερα είμαι ηττημένος, λες και γνώρισα την αλήθεια.
Σήμερα είμαι διαυγής, λες και πρόκειται να πεθάνω.
Λες και η επαφή μου με τα πράγματα δεν ήταν μεγαλύτερη απ’το να πω ένα αντίο, 
αυτό το σπίτι κι αυτή η γωνιά του δρόμου 

να γίνονται μια σειρά από βαγόνια, που αναχωρούν στο άκουσμα μιας σφυρίχτρας
που αντηχεί μέσα απ’ το κεφάλι μου,
και ένα τίναγμα των νέυρων κι ένα ράγισμα των οστών καθώς πηγαίνουν.

Σήμερα είμαι συγχυσμένος, σαν κάποιος που αναρωτήθηκε, ανακάλυψε και ξέχασε.
Σήμερα είμαι διχασμένος ανάμεσα στην πίστη μου,
στην εξωτερική πραγματικότητα του Καπνοπωλείου στην άλλη άκρη του δρόμου
και στην εσωτερική αλήθεια του αισθήματός μου, πως όλα δεν είναι παρά ένα όνειρο.

Απέτυχα σε όλα.
Μη έχοντας κανέναν σκοπό, ίσως πράγματι όλα να ήταν ένα τίποτα.
Γνωρίζοντας τι έχω,
γλίστρησα από το παράθυρο στο πίσω μέρος του σπιτιού,
κι ύστερα ξεχύθηκα στον κάμπο με προσδοκίες μεγάλες,
αλλά δεν βρήκα παρά δέντρα και χόρτα,
κι όταν υπήρχαν άνθρωποι δεν ήταν παρά ίδιοι μ’ όλους τους άλλους.
Απομακρύνομαι μ’ ένα βήμα απ’ το παράθυρο και κάθομαι στην καρέκλα. 
Τι πρέπει να σκεφτώ τώρα ;

Πώς να ξέρω ποιός θα γίνω, εγώ που δεν γνωρίζω ποιός είμαι ;
Να γίνω αυτός που πιστεύω πως είμαι ; Αλλά πιστεύω τόσα πράγματα!
Κι υπάρχουν τόσοι που νομίζουν πως είναι το ίδιο ακριβώς πράγμα – δεν γίνεται!
Ιδιοφυής ; Αυτή τη στιγμή,
Εκατό χιλιάδες εγκέφαλοι ονειρεύονται πως είναι ιδιοφυείς, όπως κι εγώ,
Κι η ιστορία δεν θα καταγράψει, ποιός ξέρει ;, ούτε έναν,
και τίποτα παρά κοπριά δεν θα απομείνει από τις μελλοντικές τους επιτυχίες.

Όχι, δεν πιστεύω σ’ εμένα.
Σε κάθε τρελοκομείο, υπάρχουν διαταραγμένοι τρελοί με τόσες πολλές βεβαιότητες!
Εγώ, που δεν έχω καμία βεβαιότητα, είμαι περισσότερο ή λιγότερο εχέφρων ;
Όχι, ούτε καν σ’ εμένα.
Σε πόσες σοφίτες και μη-σοφίτες στον κόσμο,
δεν υπάρχουν αιθεροβάμονες της ευφυίας ;
Πόσες εμπνεύσεις υψηλές και ευγενείς και διαυγείς –
- ναι, αληθινά υψηλές, ευγενείς και διαυγείς –
Και, ποιός ξέρει, ίσως εφικτές,
δεν θα αντικρίσουν ποτέ το φως του αληθινού ήλιου, μήτε θα ακουστούν από ανθρώπινα αυτιά ;

Ο κόσμος είναι γι’ αυτούς που γεννήθηκαν να τον κατακτήσουν,
κι όχι γι’ αυτούς που ονειρεύονται πως το μπορούν – ακόμη κι αν έχουν δίκιο.
Ονειρεύτηκα περισσότερο απ’ όσο κατόρθωσε ο Ναπολέων,
Άνοιξα την καρδιά μου στην ανθρωπότητα περισσότερο απ’ το Χριστό.
Συνέγραψα κρυφά φιλοσοφίες που κανένας Καντ δεν κατάφερε να γράψει.
Αλλα είμαι, κι ίσως να είμαι και για πάντα,  αυτός που βρίσκεται στη σοφίτα,
ακόμα κι αν δεν ζω σε μιά.
Θα είμαι πάντα εκείνος που δεν γεννήθηκε γι’ αυτό.
Θα είμαι πάντα εκείνος που είχε προσόντα.
Θα είμαι πάντα εκείνος που περίμενε ν’ ανοίξει μια πόρτα σ’ έναν τοίχο δίχως πόρτες.
Και τραγούδησε το τραγούδι του απείρου σ’ ένα κοτέτσι.
Κι άκουσε τη φωνή του Θεού σ’ ένα κλεισμένο πηγάδι.

Να πιστέψω σ’ εμένα ;  Όχι, κι ούτε σε τίποτε άλλο.
Ας έλθει η Φύση να χύσει πάνω από το ζεστό μου κεφάλι,
τον ήλιο της, τη βροχή της, τον άνεμο που μου χαιδεύει τα μαλλιά.
Και τα υπόλοιπα που ίσως έρθουν, αν έρθουν, αν πρέπει να έρθουν, ή αν δεν πρέπει,
ας τα κάνει σκλάβους των αστεριών.
Κατακτούμε τον κόσμο, πριν ακόμα σηκωθούμε απ’ το κρεββάτι,
Αλλά ξυπνάμε και είναι αδιαφανής,
Σηκωνόμαστε και είναι ξένος,
Βγαίνουμε από το σπίτι και είναι ολόκληρη η Γη,
κι ακόμα το ηλιακό σύστημα, ο Γαλαξίας και το Άπειρο.

(Φάε σοκολάτες, μικρή
Φάε σοκολάτες! Πίστεψέ με, πέρα απ’ τις σοκολάτες, δεν υπάρχει άλλη μεταφυσική στον κόσμο.
Πίστεψέ με, όλες οι θρησκείες μαζί δεν σε διδάσκουν περισσότερα από ένα ζαχαροπλαστείο.
Φάε, βρώμικη μικρή, φάε!
Μακάρι να μπορούσα να φάω κι εγώ σοκολάτες με τόση ειλικρίνεια όση κι εσύ!
Αλλά σκέφτομαι, ξετυλίγοντας το ασημένιο περιτύλιγμα καμωμένο από κασσίτερο,
Το πετάω στο έδαφος, όπως έκανα και με τη ζωή μου.)

Τουλάχιστον μένει από τη νοσταλγία αυτού που ποτέ δεν θα είμαι,
Η βιαστική καλλιγραφία αυτών των στίχων,
Ένα μπαλκόνι που αγναντεύει το Αδύνατο.
Τουλάχιστον μού μένει για μένα μια περιφρόνηση δίχως δάκρυα,
Ευγενής τουλάχιστον στην μεγαλειώδη χειρονομία μου,
πετάω τα άπλυτα που είμαι εγώ στο πλυντήριο, 
και στην πορεία των πραγμάτων,
μένω στο σπίτι χωρίς πουκάμισο.

(Εσύ, που εφησυχάζεις, που δεν υπάρχεις και γι’ αυτό εφησυχάζεις,
Είτε ελληνίδα θεά, που τη μορφή σου συνέλαβαν σαν ζωντανό άγαλμα,
Ή αλλιώς ρωμαίε πατρίκιε, αδύνατε ευγενή και επιβλαβή,
Ή πριγκήπισσα που σε τραγουδούν οι τροβαδούροι, η πιο πολύχρωμη και γοητευτική,
Ή μαρκησία του 18ου, ψηλομύτα και απόμακρη,
Ή διάσημη κοκότα των χρόνων των γονιών μας,
Ή σύγχρονη – ειλικρινά δεν ξέρω τι –
Όλο αυτό, ό,τι κι αν είναι, δώσε την έμπνευσή σου!

Η καρδιά μου είναι ένας αναποδογυρισμένος κάδος.
Όπως αυτοί που καλούν πνεύματα, καλούν πνεύματα – 

καλώ εμένα και δεν βρίσκω τίποτα.
Πηγαίνω στο παράθυρο και παρατηρώ το δρόμο με απόλυτη ακρίβεια.
Βλέπω τα μαγαζιά, τους διαβάτες, τις άμαξες που περνούν,
Βλέπω τα ενδεδυμένα έμβια όντα να διασταυρώνονται
Βλέπω τα σκυλιά που υπάρχουν εξίσου
Και όλο αυτό με βαραίνει σαν μια καταδίκη στην εξορία,
Και όλο αυτό είναι ξένο, όπως και όλα.)

Έζησα, σπούδασα, αγάπησα κι ακόμα πίστεψα,
Και σήμερα, δεν υπάρχει ζητιάνος που να μην τον ζηλεύω, απλά και μόνο γιατί δεν είναι εγώ.
Στον καθέναν διακρίνω τα κουρέλια του, τις πληγές του, το ψέμα,
Και σκέφτομαι : ίσως ποτέ δεν έζησες, ούτε σπούδασες, ούτε αγάπησες, ούτε πίστεψες.
(Γιατί είναι δυνατό να πλάσεις όλων αυτών την πραγματικότητα, δίχως να κάνεις τίποτα εξ’ αυτών)
Ίσως έχεις μόλις και μετά βίας υπάρξει, σαν μια σαύρα που της έκοψαν την ουρά,
κι η ουρά της, αυτονομείται από τη σαύρα, σαλεύοντας με φρενίτιδα.

Αυτό που έκανα στον εαυτό μου, δεν το ήξερα.
Κι ό,τι μπορούσα να τον κάνω, δεν το έκανα.
Το ντόμινο που φόρεσα ήταν ολότελα λάθος,
Με πέρασαν από μακρυά για κάποιον άλλον, δεν το αρνήθηκα και χάθηκα.
Σαν θέλησα να βγάλω τη μάσκα,
είχε κολλήσει στο πρόσωπό μου.
Κι όταν την έβγαλα και κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη,
Είχα ήδη γεράσει.
Ήμουν μεθυσμένος, και δεν ήξερα πια πώς να φορέσω το κοστούμι 
το οποίο ποτέ μου δεν είχα βγάλει.
Πέταξα μακρυά τη μάσκα και κοιμήθηκα στο βεστιάριο.
Σαν ένα σκυλί που το ανέχεται η διεύθυνση
Γιατί είναι άκακο.
Και θα γράψω αυτήν εδώ την ιστορία για ν’ αποδείξω πως είμαι υπέροχος.

Μουσική των άχρηστων στίχων μου,
Μόνο να μπορούσα να σε δω σαν κάτι που είχα φτιάξει,
αντί να συνεχίσω ν’ αντικρίζω το Καπνοπωλείο στην άλλη μεριά του δρόμου,
Η συνείδηση της ύπαρξής μου που κουρνιάζει στα πόδια μου,
Σαν ένας τάπητας καμωμένος από μεθύστακες,
Ή ένα χαλάκι που έκλεψαν τσιγγάνοι και δεν αξίζει τίποτα.

Αλλά ο Ιδιοκτήτης του Καπνοπωλείου ήρθε στην πόρτα και στέκεται εκεί.
Τον κοιτάζω με την δυσφορία ενός μισογυρισμένου κεφαλιού,
Συνδυασμένη με τη δυσφορία μιας μισο-κενης ψυχής.
Θα πεθάνει και θα πεθάνω.
Θ’αφήσει το σημειωματάριό του, θ’αφήσω τους στίχους μου.
Η επιγραφή του στο τέλος θα πεθάνει, όπως και τα ποιήματά μου.
Και στο τέλος θα πεθάνει κι ο δρόμος όπου βρισκόταν αυτή η επιγραφή,
Όπως κι η γλώσσα στην οποία γράφτηκαν τα ποιήματα.
Κι ύστερα θα πεθάνει κι ο στροβιλιζόμενος αυτός πλανήτης στον οποίον συνέβησαν όλα αυτά.
Σε άλλους δορυφόρους άλλων συστημάτων , κάτι σαν άνθρωποι,
Θα συνεχίσουν να φτιάχνουν κάτι-σαν-ποιήματα, και να ζούν κάτω από κάτι-σαν-επιγραφές.
Πάντα το ένα πράγμα αντίκρυ στο άλλο,
Πάντα το ένα πράγμα εξίσου άχρηστο με το άλλο,
Πάντα το αδύνατο τόσο ηλίθιο όσο η πραγματικότητα,
Πάντα το μυστήριο του βάθους, τόσο αληθινό όσο η σκιά του μυστηρίου στην επιφάνεια.
Πάντα αυτό ή πάντα το άλλο, ή ούτε το ένα, ούτε το άλλο.

Αλλά κάποιος μπήκε στο Καπνοπωλείο (για ν’αγοράσει καπνό ;)
Κι η υπαρκτή πραγματικότητα ξαφνικα με κατακεραυνώνει.
Μισοσηκώνομαι στα πόδια μου – μ’ ενέργεια, βέβαιος για τον εαυτό μου, ανθρώπινος –
Και θα προσπαθήσω να γράψω αυτούς τους στίχους για να ισχυριστώ το αντίθετο.
Ανάβω ένα τσιγάρο, καθώς σκέφτομαι να τους γράψω.
Και σ’ αυτό το τσιγάρο γεύομαι την απελευθέρωσή μου από κάθε σκέψη.
Ακολουθώ τον καπνό σαν να ήταν το δικό μου ίχνος.
Και απολαμβάνω για μια ευαίσθητη και επαρκή στιγμή,
Την απελευθέρωσή μου από κάθε εικασία
Και την επίγνωση ότι οι μεταφυσικές είναι η παρενέργεια του να μην αισθάνομαι καλά.

Έπειτα, αφήνομαι πίσω στην καρέκλα
Και συνεχίζω να καπνίζω.
Όσο μου το επιτρέπει το πεπρωμένο, θα συνεχίζω να καπνίζω.
(Αν παντρευόμουν την κόρη της πλύστρας μου,
θα μπορούσα να είμαι εφικτά ευτυχισμένος.)
Δεδομένου αυτού, σηκώνομαι και πηγαίνω προς το παράθυρο.
Ο άντρας βγήκε απ’ το καπνοπωλείο (βάζει τα ρέστα στην τσέπη του ;)
Α, τον γνωρίζω : είναι ο Εστέβες, δίχως μεταφυσικές.
(Ο Καπνοπώλης ήρθε στην πόρτα.)
Ορμώμενος θαρρείς από κάποιο θείο ένστικτο, ο Εστέβες γύρισε και με είδε.
Με χαιρέτησε, και φώναξα κι εγώ από μακρυά "Γειά σου, Εστέβες!" 

και το σύμπαν ανασυγκροτήθηκε μέσα μου, χωρίς ιδανικά ή ελπίδα

και ο Καπνοπώλης χαμογέλασε.

Álvaro de Campos ( Fernando Pessoa )

 http://nest.drkameleon.com/%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7/%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1/%CF%86%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%BD%CE%BF%CF%80%CF%89%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF-tabacaria.html

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%BF_%CE%A0%CE%B5%CF%83%CF%83%CF%8C%CE%B1 

 http://www.greekbooks.gr/pessoa-fernanto.person

........................

http://hyperperfo.wordpress.com/2008/11/29/bureau-de-tabac/ 

..........................

Το Καπνοπωλείο έχει μεταφραστεί και από τον Ανδρέα Παγουλάτο, στο πρώτο τεύχος της Νέας Συντέλειας, το οποίο δεν έχω πλέον στην κατοχή μου και δεν το βρίσκω ούτε στο διαδίκτυο για να παραθέσω..

                                                                                                    Χριστίνα Γεραλή

 http://www.u-topia.gr/authors/pagoulatos

.........................

Lawrence George Durrell (Λώρενς Ντάρελ) - Ένας αιώνας από τη γέννησή του (1912 - 2012)

Λώρενς Ντάρελ (1912 - 1990)

Αλεξανδρινό Κουαρτέτο 

(Ιουστίνη, Βαλτάσαρ, Μαουντόλιβ, Κλέα)

Γραμμένο μεταξύ 1957 και 1960

Την πρώτη μετάφραση του "Αλεξανδρινού Κουαρτέτου" στα ελληνικά

έκανε το 1961 ο Αιμίλιος Χουρμούζιος (Εκδόσεις: Γρηγόρης Μ.Π)

 

Η τετραλογία κυκλοφόρησε ξανά το 2009,

σε νέα μετάφραση της Μαριάννας Παπουτσοπούλου (από τις εκδόσεις Μεταίχμιο)

.......................................

Πηγές όλων των πληροφοριών : Διαδίκτυο

Κριτικές για τη μετάφραση :

Η μετάφραση της Μαριάννας Παπουτσοπούλου διασώζει το μείγμα λογιοσύνης,

ποιητικών ακροβασιών και πολυδαίδαλου ρεαλισμού του πρωτότυπου

και έρχεται δικαίως να διαδεχθεί τη σαγηνευτική,

αλλά σίγουρα παλαιική στις ημέρες μας μετάφραση του Αιμίλιου Χουρμούζιου.

Η μεταφράστρια έχει επίσης υπομνηματίσει υποδειγματικά το κείμενο

και έχει συνοδέψει την εργασία της με ένα σύντομο,

αλλά ιδιαίτερα πυκνό και διεισδυτικό επίμετρο

σχετικά με τις μεθόδους και τους τρόπους αφήγησης του Ντάρελ.

...............

Οι αντοχές της μετάφρασης

Η μεταφράστρια Μαριάννα Παπουτσοπούλου 
πραγματοποίησε ένα έργο πολύμοχθο και απαιτητικό 
μεταφέροντας στα ελληνικά 
το καλύτερο έργο ενός στυλίστα της αγγλικής γλώσσας.

Η πρόκληση μάλιστα που είχε να αντιμετωπίσει ήταν διπλή :

έπρεπε να αναμετρηθεί όχι μόνο με ένα σπουδαίο έργο

αλλά και με τη θαυμάσια μετάφραση του Αιμίλιου Χουρμούζιου

που είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά πριν από περίπου 40 χρόνια από τις εκδόσεις Γρηγόρη.

Το Αλεξανδρινό Κουαρτέτο 
είναι ένα από τα τρία μείζονα μεταφραστικά επιτεύγματα του Χουρμούζιου 
(τα άλλα δύο είναι τα Αντιαπομνημονεύματα του Αντρέ Μαλρό

και η Ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας του Μπέρτραντ Ράσελ).

Ας σημειώσουμε ότι τα έργα αυτά ο Χουρμούζιος τα μετέφρασε την περίοδο της δικτατορίας,

όταν είχε κλείσει η εφημερίδα «Καθημερινή»,της οποίας υπήρξε διευθυντής επί πολλά χρόνια.

Η μετάφραση του Χουρμούζιου είναι ένα κομψοτέχνημα ύφους,

πολύ κοντά στη γλώσσα του Κοσμά Πολίτη, δηλαδή της γενιάς του ΄30,

που βασικοί της εκπρόσωποι, όπως ο Σεφέρης, υπήρξαν προσωπικοί φίλοι του Ντάρελ.

Μια μετάφραση στο λεγόμενο «νεότερο» γλωσσικό αίσθημα ήταν, αν όχι το ζητούμενο,

μια ευκαιρία να δοκιμαστούν οι αντοχές της γλώσσας - αλλά και της μεταφράστριας -

που θα έπρεπε να αντιμετωπίσει ένα έργο λεπτών αποχρώσεων 
και περίπλοκων μπαρόκ σχημάτων. 
Αν εξαιρέσουμε κάποιες αδόκιμες φράσεις από τη σύγχρονη αργκό,

η προσπάθεια υπήρξε επιτυχής.

Αλλά θα είχε κανείς πολλούς λόγους να διαφωνήσει με την επιλογή

να αποδοθεί η Ιουστίνη ως Τζαστίν.

Πρώτον, γιατί η λέξη Ιουστίνη ακούγεται πολύ καλύτερα στα ελληνικά και, 
δεύτερον, γιατί, αν μπαίναμε στη διαδικασία αυτή, οι «αλλαγές» δεν θα είχαν τελειωμό.

Διότι έτσι, γιατί, π.χ., τον βασικό ήρωα των Αθλίων του Ουγκό Γιάννη Αγιάννη

να μην τον μεταφράζουμε πλέον ως Ζαν Βαλζάν; 

................................

Κριτικές για το έργο :

Το "Αλεξανδρινό Κουαρτέτο" χτυπάει στην καρδιά του 20ού αιώνα 
και αγγίζει συγκινησιακά και τις ημέρες μας.

Κύριος στόχος του έργου ήταν η αναβίωση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου 
στην υπό βρετανική κυριαρχία Αίγυπτο, 
με κέντρο δράσης το πολιτικό, φυλετικό, γλωσσικό και πολιτισμικό μωσαϊκό της Αλεξάνδρειας.

Τα τρία πρώτα μέρη της τετραλογίας 
("Τζαστίν", 1957, "Μπαλτάζαρ" και "Μαουντόλιβ", 1958) 
αναφέρονται στην προπολεμική περίοδο, 
ενώ το τελευταίο ("Κλέα", 1960) καλύπτει τα χρόνια του πολέμου.

Το περίεργο είναι πως, ενώ οι πρωταγωνιστές μοιάζουν καταποντισμένοι 
στη μεγάλη ιστορική περιπέτεια της εποχής τους, 
όλες οι δράσεις και οι ενέργειές τους 
καταλήγουν να φέρουν στην επιφάνεια ένα απίστευτα φλογισμένο "εγώ".

Ένα "εγώ" μονίμως συγκλονισμένο από τη σεξουαλικότητά του, 
που είναι ικανή να πάρει τις πιο διαφορετικές μορφές, 
ξεκινώντας από τις πολυσυλλεκτικές ερωτικές βλέψεις και ανταλλαγές 
και φτάνοντας μέχρι την ομοφυλοφιλία, την αιμομιξία και τον θάνατο.

............

Αν έχεις πρόσφατα βγει από έναν έρωτα που σ' έχει καταβάλει...

Όμως εξακολουθείς να μην έχεις καταλάβει τι ακριβώς συνέβη...

Και νιώθεις ότι έχεις μείνει με απορίες για το τι έγινε λάθος...

Αν (ακόμη χειρότερα) προσπαθείς να οργανώσεις στο μυαλό σου ποιός έκανε τι,

ώστε τελικά να εξηγήσεις γιατί...

Τότε μάλλον πρέπει να διαβάσεις (για) την Ιουστίνη.

Θα χωνέψεις πως δεν υπάρχει τίποτα (που να αξίζει) να εξηγήσεις.

Ύστερα, ίσως να θες να διαβάσεις και τα άλλα τρία βιβλία.

Θα καταλάβεις _γιατί_ δεν υπάρχει τίποτα (που να αξίζει) να εξηγήσεις. 

..........................................

Βιογραφικά στοιχεία και αντίλογος  με τα βιβλία του :

http://teogrigoriadis.blogspot.gr/2012/04/blog-post.html

http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=314008

Από αριστερά προς δεξιά : 

Γιώργος Σεφέρης, Λόρενς Ντάρελ, η σύζυγος του ζωγράφου Διαμαντή,

ο Μορίς Κάρντιφ (συγγραφέας και διευθυντής του Βρετανικού Ινστιτούτου) 

και πίσω του όρθιος ο ζωγράφος Διαμαντής στην Κύπρο το 1953

......................................

Παντζάμπ (Punjab) - Ινδικά Ιμαλάϊα

Στην κυριολεξία σημαίνει "Χώρα των πέντε ποταμών". 

Εδώ, οι ποταμοί Σουλτέτζ, Τζελούμ, Τσενάμπ, Ράβι και Μπέας 
συνενώνονται και σχηματίζουν τον ποταμό Πεντζάμπ, 

αριστερό παραπόταμο του Ινδού.

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%AC%CE%BC%CF%80

................................

Τζέραλντ και Λώρενς Ντάρελ

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B6%CE%AD%CF%81%CE%B1%CE%BB%CE%BD%CF%84_%CE%9D%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B5%CE%BB

Τα δυο αδέλφια , οι διάσημοι Βρετανοί συγγραφείς Λώρενς και Τζέραλντ Ντάρελ 

ανέπτυξαν ιδιαίτερη σχέση με την Ελλάδα, 

τη φύση της (ιδιαίτερα τα νησιά και δη την Κέρκυρα και την Κύπρο) και τους ανθρώπους της. 
Ο Τζέραλντ

αποτελεί ‘θρύλο’ μεταξύ των Βρετανών φυσιοδιφών μελετητών και αναλυτών πανίδας 

και οικολόγων ακτιβιστών. 

Διάσημο βιβλίο του : ‘Η οικογένεια μου και άλλα ζώα’’ 

(εξαίρετος αυτοσαρκασμός στον τίτλο - ενδεικτικός ξεχωριστού ανθρώπου - 

οφείλω να ομολογήσω)

Ο ήρωας της ανάρτησης Λώρενς είχε πιο ‘ουμανιστική’ κλίση 

και μετά από περιηγήσεις σε διάφορα μέρη 

(μεταξύ αυτών και στη Κέρκυρα που την λάτρεψε και την ύμνησε στο βιβλίο : 

‘‘Η σπηλιά του Πρόσπερου’’) 

εγκαταστάθηκε στις αρχές της δεκαετίας του πενήντα στην Κύπρο ,

όπου συνδέθηκε μεταξύ άλλων με τον Γ.Σεφέρη 

και τον γνωστό Κύπριο ζωγράφο Αδαμάντιο Διαμαντή. 

Οι κύπριοι τον θυμούνται δυστυχώς με ανάμεικτα (πιο πολύ αρνητικά μάλλον) συναισθήματα,
 γιατί όταν ξέσπασε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ το 55, 

ο ρόλος του (κυρίως μέσω κατάπτυστων άρθρων περί ‘μπάσταρδων’ και ‘τρομοκρατών’ 

για τα παλληκάρια της ΕΟΚΑ, 

πολλοί από τους οποίους ήταν νεαροί μαθητές του στη Λευκωσία) 

ήταν εξαιρετικά διφορούμενος 

και πολλοί των θεώρησαν ως κατ’ επίφαση και ‘καιροσκόπο’ ‘φιλέλληνα’.

Ο προαναφερόμενος ζωγράφος Διαμαντής έφτασε στο σημείο να αναφωνήσει το περίφημο :

‘God save us from the ‘phillhellenes’.

Βέβαια ο καθείς μπορεί να συμβουλευτεί τις δίκες του πηγές και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα..

Γιώργος Πολυμενάκος - Ζοζέ Σαραμάγκου

Ο Αυτοσχεδιαστής Κεραμοποιός

 
 ... Ξεκίνησε λοιπόν να φτιάξει από πηλό μια ανθρώπινη φιγούρα, αντρική ή γυναικεία είναι ανούσια λεπτομέρεια, την έβαλε στο φούρνο και άναψε την απαραίτητη φωτιά.

Όταν πέρασε η ώρα που έκρινε αρκετή, την έβγαλε από κει, και, ω Θεέ μου, πήγε η ψυχή του στα πόδια.

Η φιγούρα του είχε βγει μαύρη, κατάμαυρη, καμιά σχέση με αυτό που είχε κατά νου για το πώς θα ’πρεπε να είναι ο άνθρωπός του.

Ωστόσο, ίσως επειδή βρισκόταν ακόμα στην αρχή της δράσης του, δεν του έκανε καρδιά να καταστρέψει το ελαττωματικό προϊόν της αδεξιότητάς του. Της έδωσε ζωή, μ’ ένα τίναγμα στο κεφάλι ας υποθέσουμε, και την έδιωξε.

Έπλασε μια καινούρια φιγούρα, την έβαλε στο φούρνο, τούτη τη φορά όμως είχε την προνοητικότητα να είναι προσεκτικός με τη φωτιά. Το κατάφερε βέβαια, υπερβολικά όμως, αφού η φιγούρα εμφανίστηκε ολόλευκη, πιο λευκή απ’ όλα τα λευκά. Δεν ήταν αυτό που ήθελε ούτε τούτη τη φορά. Ωστόσο, παρά το νέο θαλάσσωμα, δεν έχασε την υπομονή του, θα πρέπει μάλιστα να σκέφτηκε με επιείκεια, Το καημένο, δεν φταίει αυτό, τελικά έδωσε και σε τούτο ζωή και το έστειλε στο καλό.

Στον κόσμο υπήρχε λοιπόν ένας μαύρος κι ένας λευκός, αλλά ο αδέξιος δημιουργός δεν είχε ακόμα πετύχει το δημιούργημα των ονείρων του. Ανασκουμπώθηκε για μια ακόμα φορά, άλλη μια ανθρώπινη φιγούρα έλαβε θέση στο φούρνο, το πρόβλημα, έστω κι αν υπήρχε ακόμα το πυρόμετρο, θα έπρεπε να λύνεται πιο εύκολα από εκεί και ύστερα, δηλαδή το μυστικό ήταν να μη ζεστάνει τo φούρνο ούτε πολύ ούτε λίγο, και μιας κι ήταν η τρίτη φορά, θα έπρεπε να είναι και η χαριστική.

Δεν ήταν.

Βέβαια η καινούρια φιγούρα δεν βγήκε μαύρη, δεν βγήκε βέβαια λευκή, όμως, αχ ουρανοί, βγήκε κίτρινη. Αν ήταν άλλος ίσως να είχε παραιτηθεί, θα είχε σκαρώσει βιαστικά ένα διαλυτικό για να τελειώνει με το μαύρο και το λευκό, θα είχε σπάσει το λαιμό του κίτρινου, πράγμα που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως λογικό συμπέρασμα της σκέψης που πέρασε απ’ το νου του με τη μορφή ερώτησης, Αν εγώ ο ίδιος δεν μπορώ να φτιάξω ένα σωστό άνθρωπο, πώς θα μπορέσω αργότερα να του ζητήσω λογαριασμό για τα λάθη του;

Για μερικές μέρες ο αυτοσχεδιαστής κεραμοποιός μας δεν είχε το κουράγιο να  μπει στο εργαστήριό του, κατόπιν όμως, όπως συνηθίζεται να λέγεται, το σαράκι της δημιουργίας άρχισε να τον τρώει και μετά από λίγες ώρες μια τέταρτη φιγούρα είχε πλαστεί κι ήταν έτοιμη να μπει στο φούρνο.

Αν υποθέσουμε πως υπήρχε τότε πάνω από αυτόν το δημιουργό ένας άλλος δημιουργός, είναι πολύ πιθανόν από τον μικρότερο προς τον μεγαλύτερο να είχε υψωθεί μια παράκληση, μια προσευχή, μια ικεσία, ή κάτι ανάλογο που έλεγε περίπου το εξής,

Μη μ’ αφήσεις να βγω σκάρτος.

Τελικά, με χέρια γεμάτα αγωνία, τοποθέτησε τη φιγούρα στο φούρνο, κατόπιν διάλεξε με σχολαστικότητα και ζύγισε την ποσότητα των ξύλων που του φάνηκαν κατάλληλα, αφαίρεσε τα χλωρά από τα πολύ ξερά, έβγαλε άλλο ένα που καιγόταν άσχημα και άχαρα, πρόσθεσε άλλο ένα που έδινε μια φλόγα χαρούμενη, υπολόγισε κατά προσέγγιση το χρόνο και την ένταση της φωτιάς και επαναλαμβάνοντας την έκκληση, Μη μ’ αφήσεις να βγω σκάρτος, έφερε το σπίρτο κοντά στα ξύλα.

Εμείς, οι σημερινοί άνθρωποι, που έχουμε περάσει από τέτοιες καταστάσεις αγωνίας, κάποιο δύσκολο διαγώνισμα, κάποιο ραντεβού που μας έστησαν, κάποια φορά που περιμέναμε το παιδί μας, μια δουλειά που μας αρνήθηκαν, μπορούμε να φανταστούμε πόσο υπέφερε αυτός ο δημιουργός όσο περίμενε το αποτέλεσμα της τέταρτης απόπειρας, τον ιδρώτα του που θα πάγωνε αν δεν ήταν τόσο κοντά στο φούρνο, τα νύχια του φαγωμένα από τη ρίζα, κάθε λεπτό που περνούσε έπαιρνε μαζί του δέκα χρόνια απ’ τη ζωή του, για πρώτη φορά στις διαφορετικές ιστορίες δημιουργίας του σύμπαντος ο ίδιος ο δημιουργός ήταν αυτός που γνώρισε τα βάσανα που μας περιμένουν στην αιώνια ζωή επειδή είναι αιώνια, όχι επειδή είναι ζωή.

Άξιζε όμως τον κόπο. Όταν ο δημιουργός μας άνοιξε την πόρτα του φούρνου και είδε αυτό που βρισκόταν μέσα, έπεσε στα γόνατα εκστασιασμένος.

Αυτός ο άνθρωπος δεν ήταν πλέον ούτε μαύρος, ούτε λευκός, ούτε κίτρινος, ήταν, βεβαίως, κόκκινος, κόκκινος σαν την κόκκινη αυγή και τον πουνέντε, κόκκινος σαν τη φλογερή λάβα των ηφαιστείων, κόκκινος σαν τη φωτιά που τον έκανε κόκκινο, κόκκινος σαν το ίδιο του το αίμα ...

                                               Ζοζέ Σαραμάγκου, Η Σπηλιά, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 221-222.


http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%96%CE%BF%CE%B6%CE%AD_%CE%A3%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%85
......................................................................................................................................................................

 ..το αλληγορικό στοιχείο απαραίτητο συστατικό της γραφής του Σαραμάγκου..
γραφή που επιβάλλεται, καθιερώνοντας ένα νέο είδος, όπως αναφέρουν και οι αναλυτές του έργου του :
" Το πειραματικό στυλ του Σαραμάγκου συχνά χαρακτηρίζεται από μακριές προτάσεις,
κατά περιπτώσεις περισσότερο από μια σελίδα σε μάκρος.
Χρησιμοποιεί περιόδους.
Πολλές από τις παραγράφους του εκτείνονται για σελίδες χωρίς παύση για διάλογο,
τον οποίο ο συγγραφέας επιλέγει να μην οροθετεί με εισαγωγικά.
Όταν ο ομιλητής αλλάζει, ο Σαραμάγκου σηματοδοτεί αυτή την αλλαγή
αρχίζοντας με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα της πρώτης λέξης που αναφέρει ο νέος ομιλητής"..
...............

 ..αυτό το νέο είδος γραφής το συνάντησα πρώτη φορά σαν αναγνώστρια
στο "Το φθινόπωρο του Πατριάρχη" - 1975 του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες..
..με μακριές φράσεις όλο παρακλάδια, χωρίς παύσεις - σχεδόν ανύπαρκτα σημεία στίξης για σελίδες ολόκληρες
καθώς και με αλλαγές στο χρόνο αφήγησης
που, όμως, όπως επισημαίνει η επίσημη μεταφράστριά του Κλαίτη Σωτηριάδου-Μπαράχας
 "αυτό συμβαίνει  χωρίς να διακόπτεται ο ειρμός του κειμένου
και συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης"..

..αυτά είναι ελάχιστα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τους Μεγάλους Λογετέχνες..
χειρίζονται τις ιδέες και το λόγο με την άνεση της αναπνοής..

*************

Ευχαριστούμε τον Γιώργο Πολυμενάκο γι' αυτήν την πολύ σημαντική παρουσία του στο blog..

*************

Γιώργος Πολυμενάκος - " Guy Debord "

 Φιλοσοφικά κείμενα που μας ωθούν ν' αναθεωρήσουμε, να επαναπροσδιορίσουμε
και να επαναπροσδιοριστούμε..

Ευχαριστούμε θερμά τον Γιώργο Πολυμενάκο γι' αυτό το σπουδαίο παράθυρο που μας ανοίγει..
................................

Γκυ Ντεμπόρ (Guy Debord) - Ο ποιητής της δημιουργίας καταστάσεων



Οι τέχνες του μέλλοντος θα είναι αναστατώσεις καταστάσεων, ή τίποτα ·

Η ευτυχία είναι μια καινούργια ιδέα στην Ευρώπη ·

Εδώ είχε μπει στην πράξη ή συστηματική αμφιβολία για όλες τις μορφές ψυχαγωγίας και δουλειάς αυτής τής κοινωνίας, μια καθολική κριτική τής αντίληψης της για την ευτυχία ·

Το μοναδικό ενδιαφέρον εγχείρημα, είναι ή απελευθέρωση τής καθημερινής ζωής, όχι μόνο μέσα στις προοπτικές τής ιστορίας, αλλά για μάς και τώρα αμέσως ·

Υπάρχουν, βέβαια, κυριευμένες συμπεριφορές· αποτελέσματα πού μπορούν να ελεγχθούν ·

Εντούτοις, η πραγματικότητα απ’ την οποία πρέπει να ξεκινάμε, είναι το ανικανοποίητο ·-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Είναι ωραία εκείνη η στιγμή, όπου εξαπολύεται μια επίθεση εναντίον της τάξης του κόσμου.(38)

Στο σχεδόν ανεπαίσθητο ξεκίνημά της, ξέρουμε ήδη ότι πολύ σύντομα ό,τι κι αν συμβεί, τίποτα δεν θα είναι πια όπως ήταν.
Είναι μια επέλαση που ξεκινάει αργά, επιταχύνει την πορεία της, περνάει απ’ το σημείο πέρα απ’ το οποίο κάθε υποχώρηση είναι αδύνατη και οδεύει αμετάκλητα να συγκρουστεί
με ό,τι έμοιαζε απρόσβλητο, το οποίο ήταν τόσο συμπαγές και τόσο οχυρωμένο, αλλά ωστόσο προορισμένο επίσης να κλονιστεί και να βυθιστεί σε αταξία.

Να λοιπόν τι κάναμε όταν, βγαίνοντας από τη νύχτα, ξεδιπλώσαμε για μια ακόμα φορά το λάβαρο της «παλιάς καλής υπόθεσης»(39) και προελάσαμε κάτω απ’ τα πυρά του χρόνου.

38. Αυτή η παράγραφος καθώς και οι τέσσερις επόμενες επιχειρούν να συνοψίσουν την ιστορία της Καταστασιακής Διεθνούς (1957-1972).

39. Έκφραση των Ισοπεδωτών (Levellers) στην Αγγλική επανάσταση του 17ου αιώνα.

Στην διάρκεια αυτής της πορείας, πολλοί πέθαναν ή έμειναν αιχμάλωτοι στα χέρια του εχθρού και άλλοι πολλοί τέθηκαν εκτός μάχης ή τραυματίστηκαν και δεν θα εμφανιστούν πια σε τέτοιες συναντήσεις.

Συνέβη ακόμα να εγκαταλείψει μερικούς το θάρρος και να οπισθοχωρήσουν, αλλά ποτέ, τολμώ να πω, δεν παρεξέκλινε απ’ τη γραμμή του ο σχηματισμός μας, μέχρι να φτάσει στην ίδια την καρδιά της καταστροφής.


http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%BA%CF%85_%CE%9D%CF%84%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%8C%CF%81

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE_%CE%94%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AE%CF%82

Γιάννης Στεργιόπουλος - Jerome David Salinger

* Ο φύλακας στη σίκαλη * του J. D. Salinger..Αγγλικός τίτλος : The Catcher in the Rye.

Ενα από τα βιβλία που με έχουν σημαδέψει.
Ενα απόσπασμα από το 22ο κεφάλαιο και ένα από το τελευταίο 26ο κεφάλαιο.


" Ξέρεις εκείνο το τραγούδι που λέει, < Οταν πιάνεις κάποιον που 'ρχεται μέσ' απ' τη σίκαλη; > Θα 'θελα-"
" Δε λέει έτσι. Λέει, < Οταν ανταμώνεις κάποιον που 'ρχεται μέσ΄ απ' τη σίκαλη > " μου κάνει το Φοιβάκι. " Είναι ποίημα. Του Ρόμπερτ Μπέρνς ".
" Το ξέρω πως είναι ποίημα του Ρόμπερτ Μπέρνς ".
Πάντως είχε δίκιο. Ετσι λέει: " Οταν ανταμώνεις κάποιον που 'ρχεται μεσ' απ' τη σίκαλη ".
Δεν το 'ξερα όμως τότε.
" Νόμιζα πως είτανε: < Οταν πιάνεις κάποιον > ", της λέω.
" Τέλος πάντων, να, φαντάζομαι όλα κείνα τα πιτσιρίκια να παίζουνε ένα παιγνίδι σ' ένα μεγάλο σικαλοχώραφο και τα ρέστα. Χιλιάδες πιτσιρίκια, και δεν είναι κανένας εκεί - θέλω να πω, κανένας μεγάλος - εκτός από μένα. Και γω στέκομαι φύλακας, στο χείλος ενός τρελογκρεμού. Αυτό που πρέπει να κάνω, είναι να τα πιάνω άμα κάνουνε να πέσουνε στο γκρεμό - θέλω να πω, άμα τρέχουνε  και δε βλέπουνε που πάνε, πρέπει να πετάγομαι από κάπου και να τα πιάνω. Αυτό θα κάνω όλη μέρα. Θα 'μαι μονάχα ο φύλακας στη σίκαλη, να πιάνω τα παιδάκια και τα ρέστα. Το ξέρω πως είναι παλαβωμάρα, αλλά είναι το μόνο πράμα που θα 'θελα να 'μαι στ' αλήθεια. Το ξέρω πως είναι παλαβωμάρα ".       ..................................................................................................................................................................................
Αυτά είχα να σας πω όλα κι όλα. Θα μπορούσα βέβαια να σας διηγηθώ τι έκανα μετά που γύρισα σπίτι και πως αρρώστησα και τα ρέστα και σε ποιό σχολείο λέω να πάω του χρόνου το φθινόπωρο, μετά που θα βγω από δω, αλλά δεν έχω κέφι. Στ' αλήθεια, δεν έχω. Αυτά τα πράματα δε μ' ενδιαφέρουνε πολύ τώρα δα.
Ενα σωρό κόσμος και πιο πολύ εκείνος ο τύπος ο ψυχαναλυτής που έχουνε δω πέρα, με ρωτάει όλη την ώρα αν θα συμμορφωθώ όταν θα ξαναπάω σχολείο, τον ερχόμενο Σεπτέμβρη. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι πολύ χαζή ερώτηση. Θέλω να πω, πώς μπορείς να ξέρεις τι θα κάνεις ώσπου να το κάνεις; Η απάντηση είναι : δε μπορείς. Νομίζω πως θα συμμορφωθώ, αλλά πού να το ξέρω; Είναι πολύ χαζή ερώτηση, μα το Θεό...............................


                                                       Κατερίνη 23-9-2012
                                                                      Γιάννης Στεργιόπουλος

 J. D. Salinger " Ο φύλακας στη σίκαλη " εκδόσεις ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ - ΑΘΗΝΑ 1978
Μετάφραση Τζένη Μαστοράκη. Αποσπάσματα από τις σελίδες 208,209 και 255.

http://www.tanea.gr/politismos/article/?aid=4557867


Ευχαριστούμε Γιάννη........

Γιώργος Πολυμενάκος - Jared Diamond : ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ

Τικόπια ή πώς η γεωγραφία επηρεάζει τους ανθρώπους (και τους ποιητές)

Η Τικόπια, ένα μικροσκοπικό, απομονωμένο, τροπικό νησί του νοτιοδυτικού Ειρηνικού Ωκεανού
αποτελεί μια ακόμα περίπτωση επιτυχημένης διαχείρισης από κάτω.
Με συνολική έκταση μόλις 4.660 στρεμμάτων, συντηρεί 1.200 ανθρώπους,
δηλαδή πυκνότητα πληθυσμού 310 ανθρώπων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο καλλιεργήσιμης γης.
Σίγουρα πυκνός πληθυ­σμός, για μια παραδοσιακή κοινωνία χωρίς σύγχρονες αγροτικές τεχνικές.
Παρ' όλα αυτά, το νησί κατοικείται αδιαλείπτως επί σχεδόν3.000 χρόνια.

Όπως είπε ο ανθρωπολόγος Raymond Firth, ο οποίος έζησε στην Τικό­πια τη χρονιά 1928-1929
και συνέχισε να την επισκέπτεται, «Είναι δύσκολο για οποιονδήποτε δεν έχει όντως ζήσει στο νησί,
να συνειδητοποιήσει την απομόνωσή του από τον υπόλοιπο κόσμο.
Είναι τόσο μικρό ώστε σπανίως δεν μπορεί κανείς να δει ή να ακούσει τη θάλασσα.
[Η μέγιστη απόσταση από το κέντρο του νησιού μέχρι την ακτή είναι 1.200 μέτρα.]

Η έννοια που έχουν οι ιθαγενείς για το χώρο έχει σαφή σχέση με το γεγονός αυτό.
Τους είναι σχεδόν αδύνατο να διανοηθούν οποιαδήποτε πραγματικά μεγάλη γήινη μάζα.
Κάποτε, με ρώτησε στα σοβαρά μια ομάδα από αυτούς

"Φίλε, υπάρχει καμιά γη στον κόσμο
όπου δεν ακούγεται ο ήχος της θάλασσας;".

Ο περιορισμός τους έχει και ένα άλλο λιγότερο προφανές αποτέλεσμα.
Για κάθε είδος αναφοράς στο χώρο χρησιμοποιούν τις εκφράσεις :
προς το εσωτερικό και προς τη θάλασσα.
Έτσι, ένα τσεκούρι στο πάτωμα ενός σπιτιού εντοπίζεται με αυτό τον τρόπο,
ενώ μάλιστα άκουσα κάποτε και έναν άντρα να εφιστά την προ­σοχή ενός άλλου λέγοντας:

"Υπάρχει ένας λεκές από λάσπη στο μάγουλό σου που κοιτά στη θάλασσα".

Ημέρα με την ημέρα, μήνα με το μήνα, τίποτα δεν διακόπτει την επίπεδη γραμμή ενός καθαρού ορίζοντα
και δεν υπάρχει ελαφριά πάχνη που να υποδεικνύει κάποια άλλη γη».
 
Jared Diamond : ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ - Πώς οι κοινωνίες επιλέγουν να αποτύχουν ή να επιτύχουν
(απόσπασμα) σελ. 354 -εκδόσεις ΚΑΤΟΠΤΡΟ
...............

Δεν ξέρω αν έχει αναπτυχθεί στη διάρκεια των αιώνων Τικοπιανή Ποίηση
(θα με εξέπληττε το αντίθετο)
αλλά θα ήθελα πολύ να τη διαβάσω.
Έχω τη βάσιμη υποψία ότι θα προσομοίαζε ως ένα βαθμό με το κομμάτι εκείνο της ελληνικής ποίησης
που έχει υμνήσει τόσο όμορφα το Αιγαίο
αλλά θα διέφερε επίσης σημαντικά
διότι για τους (υποθετικούς) Τικοπιανούς ποιητές
η θάλασσα θα αποτελούσε ένα αξεπέραστο (άρα εχθρικό) όριο...

Γιώργος Πολυμενάκος, Πέραμα, 2012.

...................

Ευχαριστούμε τον Γιώργο Πολυμενάκο γι' αυτό το άκρως ενδιαφέρον - ποιητικό απόσπασμα..

http://www.hellenicaworld.com/SolomonIslands/Geo/gr/SolomonIslands.html 


http://blog.travel.ifeng.com/article/14064491.html


 http://www.panoramio.com/photo/13875860

Τζάρεντ Ντάϊαμοντ (Jared Diamond)

Μια διαφορετική ποίηση θα προτείνουμε σήμερα..την ποίηση της επιστήμης..
παρουσιάζοντας τέσσερα από τα βιβλία του Τζάρεντ Ντάϊαμοντ
που κυκλοφορούν στην ελληνική γλώσσα
και ένα βίντεο, με ελληνικούς υπότιτλους, στο οποίο
μας εξηγεί τους λόγους για τους οποίους αποτυγχάνουν οι κοινωνίες
και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε ν' αποτρέψουμε την κατάρρευση,
η οποία βρίσκεται προ των πυλών..
.........
Τζάρεντ Ντάϊαμοντ (Jared Diamond)

(Βιογραφικά στοιχεία από το διαδίκτυο)

Ο Τζάρεντ Ντάϊαμοντ (1937) είναι σήμερα καθηγητής της Γεωγραφίας
στο Πανεπιστήμιο UCLΑ στο Λος Αντζελες των ΗΠΑ.
Πολυτάλαντος επιστήμονας και συγγραφέας με ενδιαφέροντα
που καλύπτουν τους τομείς της φυσιολογίας, της εξελικτικής βιολογίας και της βιογεωγραφίας
έχει εκδώσει πλήθος βιβλίων
στα οποία συνδυάζονται πορίσματα της ανθρωπολογίας, της βιολογίας,
της γεωγραφίας, της γενετικής, της ιστορίας αλλά και της γλωσσολογίας
(ο ίδιος μιλάει 12 γλώσσες,περιλαμβανομένης και της ελληνικής).
Το τεράστιο φάσμα των γνώσεων και του πεδίου που καλύπτουν τα βιβλία του
έχει προκαλέσει το θαυμασμό των ειδικών.
Ο γνωστός ζωολόγος Μαρκ Ρίντλεϊ μάλιστα, αστειευόμενος κάποτε, είπε πως
ο Τζάρεντ Ντάϊαμοντ δεν είναι στην πραγματικότητα ένα άτομο αλλά μια επιτροπή.
Το πλέον διάσημο έργο του "Οπλα, μικρόβια και ατσάλι",
τιμήθηκε το 1997 με το Βραβείο Πούλιτζερ.
..........
Όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κάτοπτρο
..........
"Ο τρίτος χιμπαντζής" - The Third Chimpanzee (1992)

Είναι το πρώτο του βιβλίο, με θέμα τη σημασία για την επιστήμη
της καταγωγής και εξέλιξης των ειδών,
το οποίο εκδόθηκε το 1992 και αποτέλεσε τη μήτρα των επόμενων δύο αριστουργημάτων :
"Οπλα, μικρόβια και ατσάλι"(για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ) και "Κατάρρευση"..
..........

"Γιατί το σεξ είναι διασκεδαστικό" - Why is Sex Fun ? The Evolution of Human Sexuality (1997)

Το θέμα προφανές από τον τίτλο..αλλά με απολαυστική και επιστημονική προσέγγιση..
..........

"Όπλα, μικρόβια και ατσάλι" - Guns, Germs and Steel : The Fates of Human Societies (1997)

Το έργο ζωής του Ντάϊαμοντ.
Εδώ, δείχνει πώς η ιστορία και η βιολογία μπορούν να εμπλουτίσουν η μία την άλλη,
ώστε να οδηγηθούμε σε μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης.
Συνάδελφός του επιστήμονας παραδέχτηκε πως
"πρόκειται για μια έξοχα γραμμένη, πυρετώδη και ξέφρενη περιοδεία
σε 13.000 χρόνια ιστορίας όλων των ηπείρων.
Οι απαρχές των αυτοκρατοριών, της θρησκείας, της γραφής, των καλλιεργειών
και των πυροβόλων όπλων βρίσκονται όλες εδώ".
...........

"Κατάρρευση" - Collapse : How Societies Choose to Fail or Succeed (2005)

Εδώ, ο Ντάϊαμοντ εξετάζει μια πληθώρα θεμάτων,
επικεντρώνοντας στην εξαφάνιση προηγμένων πολιτισμών -
δηλώνει 99% σίγουρος ότι οι γεωγραφικές συνθήκες έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο σε αυτό
αλλά καθιστά και σαφές το ότι οι άνθρωποι δεν είναι «όμηροι» της γεωγραφίας.

*******************

http://video2.ted.com/talk/podcast/2003/None/JaredDiamond_2003-low-el.mp4

η κάντε κλικ εδώ