Πέμπτη, 22 Νοεμβρίου 2012

Μιχάλης Κατσαρός - 14 χρόνια μετά..


Μια ιδιαίτερη μορφή  της ελληνικής λογοτεχνίας
Ο Μιχάλης Κατσαρός γεννήθηκε στην Κυπαρισσία το 1919 ή το 1920
Το πρωϊνό της 21ης Νοεμβρίου του 1998 πεθαίνει σε ηλικία 78 ετών


 ***
Μιχάλης Κατσαρός (1919 ή 1920 - 1998)

 
Η διαθήκη μου, 1953

Αντισταθείτε
σ' αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: καλά είμαι εδώ.

Αντισταθείτε σ' αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: Δόξα σοι ο Θεός.

Αντισταθείτε
στον περσικό τάπητα των πoλυκατοικιών
στον κοντό άνθρωπο του γραφείου
στην εταιρεία εισαγωγαί - εξαγωγαί
στην κρατική εκπαίδευση
στο φόρο
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε
σ' αυτόν που χαιρετάει απ' την εξέδρα 
ώρες ατέλειωτες 
τις παρελάσεις

σ' αυτή την άγονη κυρία που μοιράζει
έντυπα αγίων, λίβανον και σμύρναν

σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε πάλι 

σ' όλους αυτούς που λέγονται μεγάλοι
στον πρόεδρο του Εφετείου αντισταθείτε
στις μουσικές τα τούμπανα και τις παράτες
σ' όλα τ' ανώτερα συνέδρια που φλυαρούνε
πίνουν καφέδες σύνεδροι συμβουλατόροι

σ' όλους που γράφουν λόγους για την εποχή
δίπλα στη χειμωνιάτικη θερμάστρα

στις κολακείες τις ευχές τις τόσες υποκλίσεις
από γραφιάδες και δειλούς 
για το σοφό αρχηγό τους.

Αντισταθείτε στις υπηρεσίες 
των αλλοδαπών και διαβατηρίων
στις φοβερές σημαίες των κρατών 
και τη διπλωματία
στα εργοστάσια πολεμικών υλών

σ' αυτούς που λένε λυρισμό τα ωραία λόγια
στα θούρια
στα γλυκερά τραγούδια με τους θρήνους
στους θεατές
στον άνεμο
σ' όλους τους αδιάφορους και τους σοφούς
στους άλλους που κάνουνε το φίλο σας

ως και σε μένα, σε μένα ακόμα που σας ιστορώ
αντισταθείτε.

Τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την Ελευθερία..


...............................

Ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας εξιστορεί :


..Όταν ο Μιχάλης το 1953 έγραψε το "Κατά Σαδδουκαίων", 
έστειλε στο "Δημοκρατικό Τύπο" ένα απο τα ποιήματα,
τη "Διαθήκη μου", προς δημοσίευση.
Έπεσε πανικός.
Στην προσπάθειά τους να τον απαξιώσουν,
το δημοσίευσαν αφού όμως πρώτα το λογόκριναν αγρίως.
Το κουρέλιασαν.
Αφαίρεσαν τις αναφορές για αντίσταση:
-στην κρατική εκπαίδευση
-στο φόρο
-σ'αυτόν που χαιρετάει απ' την εξέδρα ώρες ατέλειωτες τις παρελάσεις
-στον πρόεδρο του εφετείου
-στις υπηρεσίες αλλοδαπών και διαβατηρίων
-στις φοβερές σημαίες των κρατών
-στη διπλωματία
-στα εργοστάσια πολεμικών υλών
-στα θούρια.

Η οργισμένη απάντηση του ποιητή ήταν ένα συγκλονιστικό ποίημα : το "Υστερόγραφο"


..........................................

Υστερόγραφο

Η διαθήκη μου πριν διαβαστεί
- καθώς διαβάστηκε -
ήταν ένα ζεστό άλογο ακέραιο.
Πριν διαβαστεί
όχι οι κληρονόμοι που περίμεναν
αλλά σφετεριστές καταπατήσαν τα χωράφια.

Η διαθήκη μου για σένα και για σε
χρόνια καταχωνιάστηκε στα χρονοντούλαπα
από γραφιάδες, πονηρούς συμβολαιογράφους.
Αλλάξανε φράσεις σημαντικές
ώρες σκυμμένοι πάνω της με τρόμο
εξαφανίσανε τα μέρη με τους ποταμούς
τη νέα βουή στα δάση
τον άνεμο τον σκότωσαν -
τώρα καταλαβαίνω πια τι έχασα..
ποιος είναι αυτός που πνίγει.

Και συ λοιπόν
στέκεσαι έτσι βουβός με τόσες παραιτήσεις
από φωνή
από τροφή
από άλογο
από σπίτι
στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος:

Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν..

Μιχάλης Κατσαρός
***

Το 1945 δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα «Το Μπαρμπερίνικο Καράβι» 
στο περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα» του Δημήτρη Φωτιάδη.

Παρέα του ήταν ποιητές και λογοτέχνες όπως οι :
Παπαδίτσας, Δεπούντης, Γιώργος Γαβαλάς, Νάνος Βαλαωρίτης, Κλείτος Κύρου, 
Τάσος Λειβαδίτης και Αλέκος Αργυρίου.

Εργάστηκε στην Πολεμική Αεροπορία απ΄ όπου και απολύθηκε λόγω των φρονημάτων του.
Έγινε εκδότης αθλητικού περιοδικού, 
έπαιξε κομπάρσος σε ελληνικές ταινίες και ταυτόχρονα έγραφε ποιήματα.

Στην ηλικία των 34 ετών
(1953)
εκδίδει το «Κατά Σαδδουκαίων» με εξώφυλλο του Νίκου Κούνδουρου
Το μελοποιεί ο κουμπάρος του, Μίκης Θεοδωράκης. 
Το "Οροπέδιο", που γράφτηκε το 1950, μελοποιήθηκε από τον Γιάννη Μαρκόπουλο

Ιδιόρρυθμος και συχνά παραληρηματικός, δεν χώρεσε ποτέ σε καλούπια.

Ο Μίκης τον βρήκε γύρω στο 1953 σε ένα παγκάκι άστεγο 
και τον πήρε να τον φιλοξενήσει σε ένα σπίτι στο Χαλάνδρι. 
Εκεί μελοποιήθηκε το "Κατά Σαδδουκαίων".
Όταν παντρεύτηκε ο Μίκης την Μυρτώ και γέννησε την Μαργαρίτα 
ο Κατσαρός του έγραψε τη Μαργαρίτα - Μαγιοπούλα.

Ποιητής - ζωγράφος - μουσικός, 
κάποια στιγμή εκδίδει έναν δίσκο 3Μ3Μ=6Μ 
στον οποίον αυτοσχεδιάζει ποιήματα παίζοντας Ινδική Φόρμιγκα.
Για τον δίσκο αυτό δηλώνει : 
"Αυτοσχεδίασα σ’ αυτό το δίσκο την ποίησή μου, η οποία είναι πανκ..
Πολλές φορές οι πανκ στις συγκεντρώσεις τους βάζουνε αυτά τα περίεργα τραγούδια"

Aριστερός που δεν χωρούσε πουθενά, αισθανόταν εξόριστος στην ίδια του την Χώρα. 
Και φυσικά δεν χωρούσε σε γραφειοκρατίες γι' αυτό και πορεύτηκε μόνος του.
Φίλοι του πέραν του Θεοδωράκη, ήταν ο Μίμης Δεσποτίδης 
και οι Μιχάλης και Λεωνίδας Κύρκος.

Μετά την απελευθέρωση εργάστηκε σαν εκφωνητής του Στρατιωτικού Ραδιοφώνου. Απολύθηκε από την Χούντα.

Το 1981 αποκαταστάθηκε και πήρε κάποιους βαθμούς στην Πολεμική Αεροπορία 
και έτσι κατόρθωσε να ζήσει σχετικά αξιοπρεπώς.

Έγραψε πολλές συλλογές αλλά ποτέ δεν απέκτησε την μεγάλη φήμη
Βασανίστηκε από τα S.S. για πολλούς μήνες στις φυλακές Χατζηκώστα.
Τα ποιήματά του συχνά λογοκρίθηκαν ακόμα και από τούς δικούς του

Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες 
και μελοποιήθηκαν από τους Μ. Θεοδωράκη, Γ. Μαρκόπουλο και Α. Κουνάδη.
Το "Κατά Σαδδουκαίων" παρουσιάστηκε μελοποιημένο από Γερμανό συνθέτη 
στο "Κουήν Ελίζαμπεθ Χωλ", στο Σάουθ Μπανκ του Λονδίνου 
Ο αγγλικός τύπος τον παρέβαλε με τους ποιητές Μπρεχτ, Χο Τσι Μινχ και Παντίλα
****
Μιχάλης Κατσαρός: η δική μου μέρα

Κατσαρός λέγομαι επίθετον παραληφθέν
από ετών
ποιητής το επάγγελμα στίχων
κι' ακόμα ποιητής ωδών και τραγουδιών.
Ας πω και για μένα
όπως ρήτωρ για την Μαρία
από άμβωνα κρητικόν.
Όχι ποιος είμαι και τι ζητώ
αλλά τι κάνω μία μέρα.

Πιστέψατέ με 
ξυπνώ
σε σεντόνια όπου τα υφαίναν
ειδικώς για ηδονή
και πλένω το πρόσωπό μου.

Μετά περπατώ σε αλλέες
πάρκα δρόμους καφετηρίες
μετά μπαίνω σε τρόλεϋ
λεωφορεία τραίνα και
εστιατόρια
θαυμάζω κότες ψητές
ίστερ λαμ
πομ ντε τερ
βόδια
αρνιά
αρακά
κατάλογοι μαγειρείων ρεστωράν
και γράφω:
0 + 0 = 0.
Πιστέψατέ με γράφω ποιήματα
όπως αυτό το βιβλίο και το άλλο
και πάω στο σινεμά
βλέπω το έργο
βλέπω το γήπεδο
βλέπω τη σκηνή θεάτρου.

Το βράδυ πάντα γράφω επιστολές
σε φίλους εραστές και γυναίκες
με χρυσά φύλλα συκής ντροπής
και αργά τα μεσάνυκτα κοιμάμαι
τέλειωσε η ημέρα 
έζησα 
και διηγούμαι
σαν ποιητής και γω για μένα.

Τι να προσθέσω, ότι όλη η μέρα
είχε από μένα κατέβει
ότι ο ήλιος έλαμπε και ότι
έζησα σαν Ντενίσοβιτς
* μια μέρα;

Αν είναι περίεργη τότε
φορέστε μια κάπα
και όλοι, ας κατεβείτε επιτέλους
να ζήσετε πάλι
αυτή τη δική μου μέρα

Κατσαρός λέγομαι
Πιστέψατέ με, δεν θα με συναντήσετε.



*

http://www.λέσχη.gr/forum/showthread.php?428-%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CF%84%CF%81-%CE%99-%CE%A3%CE%BF%CE%BB%CE%B6%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B9%CE%BD-%CE%9C%CE%B9%CE%B1-%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%99%CE%B2%CE%AC%CE%BD-%CE%9D%CF%84%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CF%83%CE%BF%CE%B2%CE%B9%CF%84%CF%82
 

[(από το βιβλίο του Μιχάλη Κατσαρού : αλφαβηταριον , ποιήματα α-ω - εκδ. μνημη, 1978)
Από το οπισθόφυλλο:

Κάποτε λόγιοι ή ταραξίες πολίτες Αθηνών 
έκαμαν μεγάλη φασαρία για το περίφημο "Αλφαβητάριον του Ηλίου". 
Εγώ θυμούμαι το δικό μου Αλφαβητάριον με τη Ρόδω, Ρήνα, Βελή που το 'χασα τότε - ζωγραφισμένο με μπλε-κόκκινο μολύβι 
και δεν γνωρίζω αν ήτο του Ηλίου ή Αθηνών ή άλλων πεπτοκότων ατόμων ή ημερομηνιών. 
Αν κάηκε δεν είμαι εγώ που το 'καψα. 
Τώρα, 1978, εκδίδω με την "Μνήμη" το νέο "Αλφαβητάριο" ποιήματα από Α μέχρις Ω 
εις ανάμνηση του σχολείου Ματίνα - Μενελάου και Ευγενίας 
                που μου το δίδασκαν στην Κυπαρισσία..] 
 ****
                                                             
Εργογραφία


Μεσολόγγι, Αθήνα, έκδοση του περιοδικού Ποιητική Τέχνη, 1949

Κατά Σαδδουκαίων, Αθήνα, 1953

Οροπέδιο, Αθήνα, 1956

Πας - Λακίς - Michelet, Φιλοσοφική μπροσούρα, Αθήνα, Παγκόσμιος Φιλοσοφία, τ.18, 1973

Χρονικόν Μορέως μετά Τσοτερπίου χωρίου Λιβεριανού, Αθήνα, Μνήμη, 1973

Μπαλάντα στους ποιητές που πέθαναν νέοι, Αθήνα, περ. Επιθεώρηση Τέχνης, 1/1959

Οι συλλέκτες της Μονόχρα, Αθήνα, Γνώση, 1974

Σύγγραμμα, Αθήνα, Κέδρος, 1975

Σύγχρονες μπροσούρες, Αθήνα, Καρανάσης, 1977

Το κράτος εργοδότης και 10 άρθρα Ελευθέρων Κομμουναρίων, Αθήνα, 1978

Πρόβα και ωδές - ποιήματα - επίμετρο Μάνου Ελευθερίου, Αθήνα, έκδοση του περ. Αντί, 1975

Ενδύματα, Αθήνα, Ανδρομέδα, 1977

Αλφαβητάριον - Ποιήματα Α-Ω, Αθήνα, Μνήμη, 1978

Ανθολογία ποιημάτων, Αθήνα, Κάκτος, 1979

Ονόματα, Αθήνα, Νεφέλη,1980

3Μ-3Μ=6Μ, Αθήνα, Νεφέλη, 1980


4 Μαζινό, Αθήνα, Θεμέλιο, 1982

Μείον ωά, Αθήνα, Δωδώνη, 1984

Ο πατέρας του ποιητή, Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1987

Μία έκτη - Έκτακτη έκδοση εφημερίδος βιβλίων, φύλλα 1-4, 1-12/1992

Αυτοκρατορική πραγματικότητα - 3η σύγχρονη μπροσούρα 
Δίγλωσση έκδοση, Μετάφραση στα αγγλικά Μιχάλης Σταματιάδης. Αθήνα, Ίδμων, 1995

Καζαμία Ελλήνων, Αθήνα, Μανδραγόρας, 1996

Κορέκτ - Φόβος ποιητή, Αθήνα, Μανδραγόρας, 1996

Σύγγραμμα, Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1997

Εννέα το επτά, Αθήνα, Ίδμων, 1998



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου